# Plan roczny: wrzesień–czerwiec

Dziesięć lekcji o bezpieczeństwie do przeprowadzenia na godzinie wychowawczej, wspólnych dla klas IV–VIII. W grze: „Kategorie” → „Godzina wychowawcza – Bezpieczeństwo” → wybrany miesiąc i temat. Pod każdą lekcją znajdziesz 20 przykładowych haseł.

Każdy temat ma 20 przykładowych odpowiedzi, po jednej na każdą literę planszy. Dopuszczalne są także inne trafne odpowiedzi oraz wyrażenia wielowyrazowe. Tematy obejmują osoby, rzeczy, zagrożenia, miejsca i działania: nazwanie zagrożenia nie oznacza zalecenia jego stosowania. Dobór przykładów i ich omówienie należy dostosować do wieku uczniów. Gra słowna stanowi wprowadzenie lub powtórzenie, a nie zastępstwo praktycznej nauki bezpiecznych zachowań.

## Podstawa i zakres

§ 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji z 22 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1028) przewiduje w klasach IV–VIII co najmniej jedną godzinę zajęć z wychowawcą miesięcznie na bezpieczne zachowanie w zagrożeniach czasu pokoju i wojny. Przepis nie wyznacza zamkniętej listy dziesięciu tematów. Ten bank jest autorską propozycją metodyczną.

- Ramowe plany: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1028/text.pdf (§ 4 ust. 4).
- Podstawa programowa z 11 marca 2026 r.: https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/378/text.pdf (edukacja dla bezpieczeństwa, w szczególności alarmowanie, ewakuacja, pierwsza pomoc, przygotowanie na kryzys i orientacja w terenie). Wdrażanie jest etapowe; wspólny bank w grze nie oznacza identycznej podstawy programowej wszystkich roczników.
- Materiał metodyczny autora: „Godzina_wychowawcza_SZKOLENIE_3H.pptx”. Ostateczne nazwy lekcji i kolejność miesięcy pochodzą z późniejszych wskazówek autora.

## Lekcje i pytania do omówienia

1. **Wrzesień – Ewakuacja**. Droga wyjścia, poruszanie się z grupą, miejsce zbiórki. Dlaczego nie wracamy po rzeczy i komu zgłaszamy brak osoby?

   (Przykładowe hasła: A – alarm; B – budynek; C – czujność; D – droga ewakuacyjna; E – ewakuacja; F – fotoluminescencyjny znak; G – grupa; H – hala; I – instrukcja; J – jednostka straży pożarnej; K – korytarz; L – lista obecności; M – miejsce zbiórki; N – nauczyciel; O – opiekun; P – poręcz; R – ratownik; S – schody; T – trasa; W – wyjście.)

2. **Październik – Komunikaty o zagrożeniach**. Sygnały, nadawca, data i wiarygodność informacji. Jak odróżnić aktualne ostrzeżenie od plotki?

   (Przykładowe hasła: A – alarm; B – bezpieczeństwo; C – czujność; D – data; E – ewakuacja; F – fakt; G – głośnik; H – hałas; I – informacja; J – jasność przekazu; K – komunikat; L – lokalizacja; M – megafon; N – nadawca; O – ostrzeżenie; P – plotka; R – radio; S – syrena; T – telefon; W – wiarygodność.)

3. **Listopad – Wzywanie pomocy**. Miejsce zdarzenia, fakty i służby. Jak opisać miejsce i to, co widzimy? Rozmowę ćwiczymy bez prawdziwych połączeń alarmowych.

   (Przykładowe hasła: A – adres; B – bezpieczeństwo; C – centrum powiadamiania ratunkowego; D – dyspozytor; E – ewakuacja; F – fakty; G – GOPR; H – hałas; I – informacja; J – jednostka ratownicza; K – karetka; L – lokalizacja; M – miejsce zdarzenia; N – numer alarmowy; O – operator; P – policja; R – ratownik; S – straż pożarna; T – telefon; W – wypadek.)

4. **Grudzień – Bezpieczeństwo w domu**. Prąd, gaz, kuchnia, leki i chemikalia. Które sytuacje wymagają pomocy dorosłego?

   (Przykładowe hasła: A – apteczka; B – balkon; C – czujnik dymu; D – detergent; E – elektryczność; F – fachowiec; G – gniazdko; H – hydraulik; I – instalacja gazowa; J – jedzenie; K – kuchenka; L – leki; M – mokra podłoga; N – nóż; O – oparzenie; P – przedłużacz; R – rękawica kuchenna; S – schody; T – tlenek węgla; W – wrzątek.)

5. **Styczeń – Bezpieczeństwo zimą**. Lód, mróz, sporty zimowe, ubiór i pogoda. Dlaczego zamarznięte jezioro nie zastępuje lodowiska?

   (Przykładowe hasła: A – alert pogodowy; B – buty zimowe; C – czapka; D – droga hamowania; E – ekwipunek; F – ferie; G – gołoledź; H – hipotermia; I – informacja pogodowa; J – jezioro; K – kask; L – lawina; M – mróz; N – narty; O – odmrożenie; P – przerębel; R – rękawiczki; S – sople; T – termos; W – wychłodzenie.)

6. **Luty – Bezpieczeństwo w sieci**. Prywatność, konta, wiadomości i oszustwa. Co sprawdzić przed kliknięciem linku?

   (Przykładowe hasła: A – aktualizacja; B – blokada konta; C – cyberprzemoc; D – dane osobowe; E – e-mail; F – fałszywy profil; G – grupa internetowa; H – hasło; I – internet; J – jawny profil; K – kopia zapasowa; L – link; M – moderator; N – nadawca; O – oszustwo; P – prywatność; R – regulamin; S – spam; T – tożsamość; W – weryfikacja.)

7. **Marzec – Bezpieczeństwo na drodze**. Piesi, rowery, pojazdy, widoczność i wyposażenie. Co pomaga kierowcy zauważyć pieszego i zatrzymać pojazd?

   (Przykładowe hasła: A – autobus; B – barierka; C – chodnik; D – droga hamowania; E – element odblaskowy; F – fotelik samochodowy; G – główna droga; H – hamulec; I – instruktor jazdy; J – jezdnia; K – kask; L – lusterko; M – motocykl; N – numer alarmowy; O – odblask; P – przejście dla pieszych; R – rower; S – sygnalizacja świetlna; T – tramwaj; W – widoczność.)

8. **Kwiecień – Przygotowanie do ewakuacji**. Plan rodzinny, dokumenty, zapasy i plecak awaryjny. Jakie potrzeby zaspokajają poszczególne rzeczy?

   (Przykładowe hasła: A – apteczka; B – baterie; C – chusteczki; D – dokumenty; E – ewakuacja; F – folia termiczna; G – gotówka; H – higiena; I – instrukcja; J – jedzenie; K – koc; L – latarka; M – mapa; N – notes; O – otwieracz do konserw; P – plecak; R – radio; S – skarpetki; T – termos; W – woda.)

9. **Maj – Niebezpieczne przedmioty**. Ostre przedmioty, substancje, uszkodzony sprzęt i niewybuchy. Dlaczego nie dotykamy nieznanego znaleziska i kogo powiadamiamy?

   (Przykładowe hasła: A – amunicja; B – butla gazowa; C – chemikalia; D – drut pod napięciem; E – elektrośmieci; F – fajerwerki; G – gwóźdź; H – haczyk; I – igła; J – jednorazowa maszynka do golenia; K – kabel z uszkodzoną izolacją; L – leki; M – materiał wybuchowy; N – niewybuch; O – odłamki szkła; P – podejrzany pakunek; R – rtęć; S – strzykawka; T – trucizna; W – wiertarka.)

10. **Czerwiec – Bezpieczeństwo nad wodą i w górach**. Pogoda, kąpieliska, szlaki, wyposażenie i ratownicy. Kiedy zrezygnować z kąpieli lub zmienić plan wyprawy?

   (Przykładowe hasła: A – apteczka; B – burza; C – czerwona flaga; D – drogowskaz; E – ekwipunek; F – fala; G – GOPR; H – hipotermia; I – informacja turystyczna; J – jezioro; K – kamizelka ratunkowa; L – latarka; M – mapa; N – numer alarmowy; O – opiekun; P – prąd wodny; R – ratownik; S – szlak; T – TOPR; W – woda.)


## Propozycja jednostki lekcyjnej: 45 minut

- 0–5 min: krótka sytuacja związana z tematem miesiąca i pierwsze propozycje uczniów.
- 5–10 min: wyjaśnienie najważniejszych zasad i przygotowanie haseł.
- 10–25 min: rozgrywka; nauczyciel sprawdza, czy odpowiedzi pasują do tematu.
- 25–35 min: odkrycie przykładów, wyjaśnienie pojęć i omówienie bezpiecznych decyzji.
- 35–42 min: nowa sytuacja do rozwiązania w parach lub indywidualnie.
- 42–45 min: każdy uczeń wskazuje jedną bezpieczną decyzję i osobę lub służbę, do której zwróci się o pomoc.

Po rundzie warto poprosić uczniów o wskazanie jednego bezpiecznego działania i osoby, do której mogą zwrócić się o pomoc. Wyposażenie awaryjne dobiera się do potrzeb rodziny: przykłady w grze nie są kompletną listą obowiązkowych zakupów.